Jest uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich twórców filmowych, z szacunkiem o jego dorobku wyrażają się najbardziej uznani reżyserzy na świecie. Wojciech Jerzy Has pozostawił po sobie kilkadziesiąt filmów – krótko i długometrażowych. Wszystkie, po rekonstrukcji cyfrowej, są od niedawna dostępne w jednym dużym wydaniu.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Wojciech Jerzy Has (1925-2000) zadebiutował tuż po wojnie, w 1947 r. Filmy pełnometrażowe zaczął tworzyć w 1957 r., kiedy na ekranach pojawiła się jego adaptacja wydanego rok wcześniej opowiadania Marka Hłaski pt. „Pętla”. Ten mniej znany obraz Hasa, przez wielu krytyków filmowych i teoretyków filmu bywa nazywany jego najwybitniejszym dziełem – również dzięki obsadzeniu w głównej roli Gustawa Holoubka.
Przeważająca większość filmów Hasa to adaptacje: sięgał zarówno po twórczość pisarzy mu współczesnych (Stanisław Dygat, Kazimierz Brandys, Marek Hłasko), jak i mistrzów z przeszłości. Stworzony na podstawie XIX-wiecznej powieści Jana Potockiego „Rękopis znaleziony w Saragossie” do dziś fascynuje. Francis Ford Coppola i Martin Scorsese deklarowali, że jest to ich ulubiony film. Został zresztą wyróżniony Srebrną Palmą w Cannes (choć Has nie ukrywał, że liczył na najwyższe laury). Niezależnie jednak od czasów, w jakich powstawały, Has konsekwentnie sięgał po teksty, które uznawał za ciekawe, dobrze napisane i pełne żywych dialogów.
Has, wieloletni rektor Szkoły Filmowej w Łodzi, zapisał się w historii filmu nie tylko jako reżyser opanowany i pewien swoich działań, ale także jako twórca obrazów na pograniczu jawy i snu, pełnych ornamentów i onirycznych wizji. Częstym motywem, po który sięgał był „sen w śnie”, a także „opowiadanie o swoich snach”. Był nadrealistą i mistrzem szczegółów, konstruującym filmy z niezwykłą dbałością o detale – choć jego plany zdjęciowe były z tego powodu nazywane „rupieciarnią”.
Filmy Wojciecha Jerzego Hasa doczekały się niedawno pełnego wydania: 14 filmów pełnometrażowych i 11 krótkometrażowych, w wersji zdigitalizowanej trafiły na 16 płyt Blu-ray, uzupełnione książką z esejami poświęconymi jego twórczości. Całość wydała firma DI Factory, przy wsparciu Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.
O twórczości Wojciecha Jerzego Hasa opowiedziała w Audycjach Kulturalnych dr Iwona Grodź, literaturoznawczyni ze specjalnością filmoznawczą, badaczka twórczości Hasa i autorka poświęconej mu monografii pt. „Hasowski appendix. Powroty, przypomnienia, powtórzenia”.
Zdjęcia: materiały promocyjne wydawcy albumu DI Factory.
Wyśnione światy Wojciecha Jerzego Hasa – transkrypcja podcastu
Nie jest rankingiem ani przeglądem: to katalog tytułów, które w szczególny sposób współtworzyły polską kulturę, wyobraźnię i pamięć. Projekt Filmoteki Narodowej Instytutu Audiowizualny w pionierski sposób analizuje polską kinematografię, zapraszając do tego nie tylko ekspertów, ale także miłośników kina. Na liście znajdziemy „Akademię Pana Kleksa” czy „Wielką podróż Bolka i… Czytaj dalej
Obszerna monografia przybliża fenomen studia, którego produkcje otrzymywały najważniejsze nagrody na świecie, a także, przez kilka dekad wychowywały kolejne pokolenia widzów. Pogłębione rozmowy z byłymi pracownikami Se-Ma-Fora nie pozostawiają złudzeń, że tworzenie filmów, było tam czymś więcej niż tylko pracą. Wytwórnia została założona w 1947 r. w Łodzi. Szczytowy okres… Czytaj dalej
Wystawa plakatów Andrzeja Pągowskiego „Has na nowo” to spojrzenie na 25 filmów Wojciecha Jerzego Hasa od strony plastycznej. Andrzej Pągowski w rozmowie z Katarzyną Sanocką opowiada o szukaniu inspiracji do tych prac i o tym, jak z okazji stulecia urodzin reżysera ponownie zanurzył się w jego twórczość. Plakaty Andrzeja Pągowskiego… Czytaj dalej
Cenzura okaleczała polską kinematografię przez kilka dekad: niektóre filmy zostały brutalnie pocięte, inne wiele lat spędziły na półce, czekając na premierę. Odkrywając sceny usunięte przez urzędników, warto zastanowić się jak wyglądałoby polskie kino, gdyby nie ingerencje cenzorów. „Proszę to wyciąć, czyli historia scen wyciętych z polskich filmów w pierwszym ćwierćwieczu… Czytaj dalej
1 kwietnia mija sto lat od narodzin jednego z największych reżyserów polskiej szkoły filmowej. Wojciech Jerzy Has został jednogłośnie wybrany patronem tego roku przez Senat RP. Obchody symbolicznie zainaugurowało otwarcie wystawy „Has – terytoria czasu i przestrzeni”. „Żyjemy w takich czasach, że czasami tej prawdy objawianej przez sztukę, filmy,… Czytaj dalej
W Senacie Rzeczypospolitej Polskiej otworzono wystawę, symbolicznie rozpoczynającą obchody Roku Wojciecha Jerzego Hasa. 1 kwietnia obchodzimy setną rocznicę jego urodzin. Gościem Audycji Kulturalnych jest prof. Rafał Syska, z którym rozmawiamy o koncepcji kina tego wybitnego reżysera. Co wyróżnia twórczość Wojciecha Jerzego Hasa na tle innych reżyserów polskiej szkoły filmowej? Co… Czytaj dalej