Historię niezwykłej pary, którą połączyła pasja i uczucie, przybliża wystawa fotografii prezentowana w Galerii pod Ratuszem na festiwalu Wschód Kultury Europejski Stadion Kultury w stolicy Podkarpacia. Choć po zakładzie fotograficznym „E. Janusz” od ponad 70 lat nie ma już śladu, to cudem ocalono kilkadziesiąt tysięcy szklanych negatywów, będących unikatową dokumentacją historii miasta.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Leopoldyna, której pasję do zdjęć przekazał ojciec, zdobywała zawodowe szlify w Wiedniu, gdzie prowadziła rodzinny zakład fotograficzny. Z kolei Edward był oficerem armii austro-węgierskiej i to właśnie tam zajmował się wykonywaniem zdjęć. W 1886 otworzył w Rzeszowie zakład fotograficzny „E.Janusz”, który uwieczniał mieszkańców miasta w najważniejszych dla nich momentach aż do lat 50. XX w. Jak głosi rodzinna legenda, Edward i Leopoldyna poznali się przez… ogłoszenie w gazecie. Od 1889 zakład prowadzili razem – po śmierci męża zajmowała się nim sama, stając się jedną z najbardziej wyemancypowanych rzeszowianek swoich czasów.
Na strychu zakładu odnaleziono niezwykłą kolekcję szklanych negatywów, powstających na przestrzeni lat działalności zakładu państwa Janusz. Część z nich, w specjalnej gablocie prezentowana jest na wystawie „Na szklanym negatywie – Leopoldyna i Edward Janusz”. To zresztą nie jedyne eksponaty: na ekspozycji znalazły się także drewniane kasety na fotografie, opisy zdjęć czy oryginalne aparaty, które na co dzień znajdują się w kolekcji Muzeum Okręgowego w Rzeszowie.
Na festiwalu Wschód Kultury można też poznać historię Zofii Chomętowskiej, o której opowiadaliśmy w Audycjach Kulturalnych przy okazji poświęconej jej książki.
Wystawa to wyjątkowa szansa na poznanie pionierów sztuki fotografii w Galicyjskim Rzeszowie, a także obejrzenia… fotografii samych fotografów, bowiem w Galerii pod Ratuszem znalazły się także osobiste zdjęcia bohaterów dokumentujące ich życie prywatne.
O wystawie opowiedziała jej twórczyni, Joanna Jęczalik, która wcześniej napisała o Leopoldynie Janusz pracę magisterską.
Projekt realizowany jest w ramach Festiwalu Wschód Kultury Europejski Stadion Kultury 2023, którego organizatorami są Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury, Miasto Rzeszów i Estrada Rzeszowska.
Zdjęcia: Estrada Rzeszowska
Miłość i fotografia: Na szklanym negatywie – Leopoldyna i Edward Janusz – transkrypcja podcastu
