Był pracownikiem poczty, brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej i uznaje się go za… jednego z najwybitniejszych przedstawicieli sztuki nieprofesjonalnej w powojennej Polsce. Tworzący na Powiślu oraz w rodzinnej wiosce Świerże Górne Leon Kudła jest bohaterem najnowszej wystawy w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Leon Kudła urodził się w 1878 r. we wsi niedaleko Kozienic, jednak większość swojego życia spędził w Warszawie. To właśnie tutaj pracował na poczcie i zajmował się drobnym handlem, „po godzinach”, zajmując się rzeźbieniem figurek z topolowego drewna. Choć był uznawany za niezwykle skromnego człowieka, jeszcze za jego życia organizowano wystawy jego prac – dla komunistycznej władzy, rzeźbiarz był idealnym przykładem artysty pochodzącego z ludu.
Leon Kudła często był porównywany do Nikifora, ich prace zostały zresztą zestawione na jednej wystawie w Galerii Zachęta.
Przełomem w życiu Kudły była niespodziewana śmierć jego syna Antoniego, dobrze zapowiadającego się malarza. To wydarzenie sprawiło, że poświęcił się zupełnie pracy rzeźbiarskiej. Spod jego dłuta wychodziły świątki, figury świętych, a także przeskalowane figury zwierząt (zwłaszcza ptaków). Narzędzia którymi się posługiwał, również zrobił sam – a ów warsztat można zobaczyć na wystawie „’Prymityw’ z Powiśla. Leon Kudła 1879-1964” w Państwowym Muzeum Etnograficznym.
Twórczością Kudły był zachwycony m.in. Karol Tworek, który przyjaźnił się z rzeźbiarzem i w swojej kolekcji miał wiele jego prac. Co ciekawe, nie chciał ich odsprzedać żadnemu muzeum. Natomiast ludność wiejska i sąsiedzi Kudły odrzucali jego twórczość. Na próżno szukać w okolicy jego rodzinnej wioski wyrzeźbionych przez niego figur. Kudła był tego zresztą świadomy, a swoje prace kierował do obiorcy miejskiego, oczekującego sztuki ludowej, nazywanej niegdyś (bez negatywnej konotacji) prymitywną.
W Audycjach Kulturalnych o wystawie opowiedział jej kurator – Patryk Pawlaczyk.
Zdjęcia dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego.
„Prymityw z Powiśla”. Sztuka Leona Kudły – transkrypcja podcastu
