Astronom, który „zatrzymał Słońce i poruszył Ziemię” jest największą dumą Torunia i nieodłącznym bohaterem wszelkich pamiątek oraz gadżetów przywożonych z tego miasta. Z okazji obchodzonej w tym roku 550. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, w jego rodzinnym domu, oddziale Muzeum Okręgowego w Toruniu, można obejrzeć wystawę „Pamięć bardzo rzeczowa. Wystawa pamiątek kopernikańskich” i zastanowić się, jak ewoluował w kulturze wizerunek astronoma.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Wystawa prezentowana w Domu Kopernika w Toruniu od 27 stycznia 2023 r. to opowieść o pamięci budowanej i utrwalanej za pomocą przedmiotów. Od 1973 roku, kiedy obchodzono 500-lecie urodzin Mikołaja Kopernika, w muzeum prowadzona jest inwentaryzacja związanych z nim pamiątek. Najwięcej eksponatów pochodzi właśnie z tego okresu: wśród nich znaleźć można proporczyki, zastawę stołową czy przybory szkolne. Wiele z nich zostało wyprodukowanych przez renomowane manufaktury. Nie brakuje też przedmiotów stanowiących unikatowe rodzinne pamiątki. Wśród nich kalkulator z Mikołajem Kopernikiem z dedykacją dla ukochanego tatusia, czy piórnik, którego właścicielce zazdrościła cała klasa.
Wystawa jest dowodem na to, że wizerunkiem Mikołaja Kopernika można ozdobić niemal każdy przedmiot: od papierośnicy przez kosmetyki, aż po tkaninę służącą za obicia siedzeń w toruńskich tramwajach. Pokazuje także, jak od ręcznie robionych, jakościowych pamiątek, przeszliśmy do masowo produkowanych suwenirów, które zalewają nasz rynek, nie niosąc ze sobą wartości ani estetycznej, ani użytkowej.
Twórcy wystawy zwracają też uwagę na zmianę, jaka zachodzi we utrwalaniu wspomnień kolejnych pokoleń. Dziś coraz rzadziej do pamiętania są nam potrzebne do przedmioty, zwłaszcza tzw. bibeloty. A jaka będzie w tym zakresie przyszłość?
O wystawie „Pamięć bardzo rzeczowa. Wystawa pamiątek kopernikańskich”, którą w Domu Kopernika w Toruniu można oglądać do końca grudnia 2023 r. opowiedziała w Audycjach Kulturalnych kuratorka, Alicja Marika Lubowicka.
Zdjęcia dzięki uprzejmości Domu Kopernika / Muzeum Okręgowego w Toruniu.
100 lat pamięci, czyli pamiątki z Mikołajem Kopernikiem – transkrypcja podcastu
