Przez niemal 12 lat swojego istnienia wyprodukował 44 filmy pełnometrażowe – większość z nich trafiła do kanonu polskiej kinematografii, a „Ziemia Obiecana” otrzymała nominację do Oscara. Nieprzypadkowo to reżyser – Andrzej Wajda – objął kierownictwo artystyczne Zespołu, który był nie tylko przestrzenią twórczej pracy, ale także wymiany myśli i idei.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Zespół Filmowy X powstał 1 stycznia 1972 r. Oprócz Wajdy, najważniejszą rolę w jego pracach odegrali Barbara Pec-Ślesicka jako szef produkcji oraz kierownik literacki – Bolesław Michałek. To w tym środowisku artystyczne kształty nabierało kino moralnego niepokoju.
Swoje filmy w „X” tworzyli Agnieszka Holland, Janusz Zaorski, Tadeusz Chmielewski, Feliks Falk czy Ryszard Bugajski. „Przesłuchanie” tego ostatniego, trafiło w 1982 r. na tzw. półkę. Premiera filmu w 1989 r. uznawana jest za symboliczną datę końca komunizmu w kinematografii.
Rozmowy z Ryszardem Bugajskim można wysłuchać w naszym cyklu „Mistrzowie mówią”.
Twórcy podkreślali, że „X” był czymś więcej niż studiem produkcyjnym. Udało się tam stworzyć atmosferę twórczego działania, a także prawdziwej współpracy między artystami, którzy wspierali projekty kolegów.
Po serii znaczących produkcji takich jak „Wesele”, „Panny z Wilka” czy „Człowiek z Marmuru” Wajdy, „Gorączka” i „Kobieta samotna” Agnieszki Holland oraz słynnych seriali telewizyjnych jak „Czterdziestolatek” Jerzego Gruzy, w maju 1983 r. Zespół Filmowy X został rozwiązany w związku z zarzutem działalności opozycyjnej.
W tym roku mija 50 lat od założenia „X”. Jednym z punktów obchodów, poza uroczystymi seansami filmowymi, było nadanie imienia Andrzeja Wajdy skwerowi na warszawskim Żoliborzu.
W Audycjach Kulturalnych o historii Zespołu Filmowego „X” opowiada Jarosław Grzechowiak, historyk kina polskiego, doktorant filmoznawstwa na Uniwersytecie Łódzkim.
Zdjęcie: Narodowe Archiwum Cyfrowe.
„Raj utracony” – co wiemy o Zespole Filmowym X – transkrypcja podcastu
Nie jest rankingiem ani przeglądem: to katalog tytułów, które w szczególny sposób współtworzyły polską kulturę, wyobraźnię i pamięć. Projekt Filmoteki Narodowej Instytutu Audiowizualny w pionierski sposób analizuje polską kinematografię, zapraszając do tego nie tylko ekspertów, ale także miłośników kina. Na liście znajdziemy „Akademię Pana Kleksa” czy „Wielką podróż Bolka i… Czytaj dalej
Obszerna monografia przybliża fenomen studia, którego produkcje otrzymywały najważniejsze nagrody na świecie, a także, przez kilka dekad wychowywały kolejne pokolenia widzów. Pogłębione rozmowy z byłymi pracownikami Se-Ma-Fora nie pozostawiają złudzeń, że tworzenie filmów, było tam czymś więcej niż tylko pracą. Wytwórnia została założona w 1947 r. w Łodzi. Szczytowy okres… Czytaj dalej
Wystawa plakatów Andrzeja Pągowskiego „Has na nowo” to spojrzenie na 25 filmów Wojciecha Jerzego Hasa od strony plastycznej. Andrzej Pągowski w rozmowie z Katarzyną Sanocką opowiada o szukaniu inspiracji do tych prac i o tym, jak z okazji stulecia urodzin reżysera ponownie zanurzył się w jego twórczość. Plakaty Andrzeja Pągowskiego… Czytaj dalej
Cenzura okaleczała polską kinematografię przez kilka dekad: niektóre filmy zostały brutalnie pocięte, inne wiele lat spędziły na półce, czekając na premierę. Odkrywając sceny usunięte przez urzędników, warto zastanowić się jak wyglądałoby polskie kino, gdyby nie ingerencje cenzorów. „Proszę to wyciąć, czyli historia scen wyciętych z polskich filmów w pierwszym ćwierćwieczu… Czytaj dalej
1 kwietnia mija sto lat od narodzin jednego z największych reżyserów polskiej szkoły filmowej. Wojciech Jerzy Has został jednogłośnie wybrany patronem tego roku przez Senat RP. Obchody symbolicznie zainaugurowało otwarcie wystawy „Has – terytoria czasu i przestrzeni”. „Żyjemy w takich czasach, że czasami tej prawdy objawianej przez sztukę, filmy,… Czytaj dalej
W Senacie Rzeczypospolitej Polskiej otworzono wystawę, symbolicznie rozpoczynającą obchody Roku Wojciecha Jerzego Hasa. 1 kwietnia obchodzimy setną rocznicę jego urodzin. Gościem Audycji Kulturalnych jest prof. Rafał Syska, z którym rozmawiamy o koncepcji kina tego wybitnego reżysera. Co wyróżnia twórczość Wojciecha Jerzego Hasa na tle innych reżyserów polskiej szkoły filmowej? Co… Czytaj dalej