Choć jest uznawana za jedną z najzdolniejszych poetek dwudziestolecia międzywojennego, twórczość Ginczanki wciąż nie jest szeroko znana, a jej życiorys skrywa wiele tajemnic i niedopowiedzeń. Z okazji przypadającej 22 marca 105. rocznicy urodzin artystki, w Audycjach Kulturalnych przypominamy jej sylwetkę oraz rozmawiamy o wydarzeniach, które znalazły odbicie w pozostawionych przez nią utworach.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Zuzanna Ginczanka, a dokładnie Sara Polina Gincburg, urodziła się w 1917 roku w Kijowie, ale wychowała w Równem na Wołyniu. Pisane od najmłodszych lat wiersze publikowała w szkolnej gazecie. Na studia pedagogiczne wyjechała do Warszawy, gdzie szybko zaczęła bywać w literackich kawiarniach i związała się z kręgiem skamandrytów. W 1936 r. wydała jedyny opublikowany za jej życia tomik wierszy „O centaurach”. Poezja Ginczanki pełna jest zarówno niezwykle kobiecych opisów natury, jak i gorzkich refleksji na temat zdrady i izolacji, które towarzyszyły jej przez całe życie.
Wojna zastała ją w Równym, skąd postanowiła wyjechać do Lwowa. Tam została zadenuncjowana przez gospodynię – to wydarzenie opisała w wierszu „Non omnis moriar”. Schronienia szukała później w Krakowie, gdzie również została zdradzona. Aresztowana przez Gestapo, zginęła w 1944 roku.
– Była osobą która imponowała, z którą dobrze było się pokazać. Jednak te ostatnie lata pokazały, że wszystko to odwróciło się przeciwko niej a samotność uderzyła w nią ze zdwojoną siłą – mówi profesor Izolda Kiec, literaturoznawczyni i autorka biografii poetki „Ginczanka. Nie upilnuje mnie nikt”, która ukazała się w 2020 r. nakładem Wydawnictwa Marginesy. Kiec opowiada o poezji i losach Ginczanki, a także o rosnącym zainteresowaniu jej twórczością – także wśród młodych artystów.
Zachęcamy również do wysłuchania rozmowy z Joanną Longić na temat płyty „Ginczanka. Tęskno gra poezję”.
Zdjęcia z książki „Ginczanka. Nie upilnuje mnie nikt” dzięki uprzejmości Wydawnictwa Marginesy.
Zuzanna Ginczanka. Przebić szklaną szybę – transkrypcja podcastu
