Pół wieku od momentu powstania jedna z najbardziej oryginalnych polskich kompozycji współczesnych doczekała się publikacji. Kolekcjonerskie wydawnictwo ukazało się nakładem wytwórni Requiem Records.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
„Monodram” został zrealizowany w 1968 roku w Studio Eksperymentalnym Polskiego Radia. Poza Bogusławem Schaefferem nad utworem pracował także Bohdan Mazurek. Wspaniałą kreację aktorską stworzyła Irena Jun, materiał wokalny wykonała Izabela Jasińska, a specjalnie skomponowane partie nagrał Kwartet Smyczkowy Teatru Wielkiego. To opera radiowa, gatunek oscylujący pomiędzy tradycyjnym literackim słuchowiskiem a kompozycją elektroakustyczną. W tym przypadku warstwa literacka podporządkowana jest muzycznej, a zabiegi studyjne dają twórcom niemalże nieograniczone możliwości kształtowania i montowania dźwięków. Narracja tego typu dzieł jest rozciagnięta w czasie i bardzo powolna, a wszystko to powoduje, że słuchacz ma wrażenie obecności w czyimś sennym marzeniu. W Polsce opery radiowe tworzyli między innymi Grażyna Bacewicz, Bernadetta Matuszczak, Tadeusz Szeligowski i Tomasz Sikorski. Taki utwór ma w swoim dorobku również Krzysztof Penderecki, jednak sam twórca nie uznawał tej próby za udaną.
W przypadku „Monodramu” Schaeffera nikt chyba nie ma takich wątpliwości. Utwór zachwyca ekspresyjnym kolażem dźwięków, który w połączeniu ze świetną kreacją aktorską Ireny Jun tworzy bardzo intymny klimat. Powstał na podstawie „Sonaty księżycowej”, którą z udziałem Ireny Jun i z muzyką Schaeffera wyreżyserował Józef Szajna. Spektakl ten został oparty na tekstach greckich poetów – „Starych domach” Iannisa Ritsosa i „Droździe” Jorgosa Seferisa.
Wydanie przygotowane przez Requiem Records i Narodowe Centrum Kultury poszerzone zostało o dodatkowe utwory. Na kolejnych płytach znajdziemy intrygujące post scriptum „Według Monodramu”, czyli materiał dźwiękowy przeznaczony pierwotnie do telewizyjnej adaptacji spektaklu, do której nigdy nie doszło. Uzupełnieniem głównego dzieła jest także „Prolog” oparty na początkowym fragmencie „Monodramu”, ale rozwijający się w zupełnie innym kierunku. Miłośników teatralnej twórczości Bogusława Schaeffera ucieszą też jego dwie ilustracje muzyczne: Troilus i Kresyda do inscenizacji sztuki Williama Szekspira w reżyserii Piotra Paradowskiego, prezentowanej w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku w 1965 oraz Szkarłatny proch do sztuki Seana O’Caseya w reżyserii Józefa Szajny, wystawionej w Teatrze Śląskim im. St. Wyspiańskiego w Katowicach w 1968. Bogate wydanictwo to uczta nie tylko dla uszu, ale też dla oczu. Wewnątrz pudełka znajdują się także przygotowane w formie plakatu fragmenty zapisu nutowego z notatkami Schaeffera oraz ręcznie kaligrafowanej, skrótowej „mapy” dzieła.
O roli Bogusława Schaeffera w polskiej kulturze, kulisach powstania „Monodramu” oraz osobistej relacji z kompozytorem rozmawiamy z wiolonczelistą i muzykologiem, Bolesławem Błaszczykiem. Zapraszamy do słuchania!
W materiale wykorzystano fragmenty „Monodramu” Bogusława Schaeffera.
Zapraszamy również do uczestnictwa w spotkaniu promującym nowe wydawnictwo. Wydarzenie odbędzie się 8. lutego o godzinie 19.00 w warszawskiej Galerii Kordegarda.
Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie wydarzenia.
„Monodram” Bogusława Schaeffera w wyjątkowej oprawie – transkrypcja podcastu
Nowa wystawa w Filharmonii Łódzkiej poświęcona jest niezwykłej relacji jej patrona z rodzinnym miastem. Przywołuje początki jego muzycznej drogi, prezentuje też artystyczną aktywność w mieście swojego urodzenia, w którym koncertował aż 34 razy. Nazywany królem pianistów i obywatelem świata, podziwiany i oklaskiwany na obu półkulach, wspominając lata artystycznej kariery, wydarzenia,… Czytaj dalej
Na patio Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina odsłonięto rzeźbę będącą hołdem dla jednej z największych postaci polskiej muzyki klasycznej – Janusza Olejniczaka. To symboliczne miejsce, nazwane imieniem mistrza, staje się przestrzenią pamięci i inspiracji dla studentów, pedagogów oraz melomanów. Janusz Olejniczak, pianista o światowej renomie, przez lata nie tylko zachwycał… Czytaj dalej
Architekt, inżynier, bard, w końcu mąż i ojciec – najnowsza wystawa w Muzeum Literatury przybliża postać Stanisława Staszewskiego, przypominając, że był postacią wielowymiarową, której nie warto sprowadzać wyłącznie do „Taty Kazika”. Na ekspozycji można zobaczyć pamiątki po artyście, w tym prezentowaną po raz pierwszy, gitarę Staszewskiego. Stanisław Staszewski (1925- 1973)… Czytaj dalej
Charyzmatyczne trio inspirujące się muzyką latynoamerykańską, zapisało się w historii polskiej sceny muzycznej jako zespół, który nikogo nie pozostawiał obojętnym. Podobnie jak kreacje i dopracowany w każdym detalu sceniczny wizerunek, którego pieczołowitość, wyprzedzała swoją epokę. Tercet Egzotyczny powstał w 1963 r. – przez kilka dekad działalności artyści nie tylko podzielili… Czytaj dalej
Publiczność pokochała ją za głos, urok osobisty oraz piosenki, które zwalczały codzienną szarzyznę. Natasza Zylska chciała dawać swoją muzyką radość – i choć „Kasztany” w jej wykonaniu grało każde radio, to na początku lat 60. wyjechała z Polski a kilka lat później, zakończyła sceniczną karierę. Jej losom przyjrzało się Muzeum… Czytaj dalej
Muzyczne doświadczenia nastoletniego Fryderyka Chopina w wersji dla najmłodszych – w ramach tegorocznych Eufonii, w Łazienkach Królewskich odbyły się wyjątkowe koncerty dla dzieci. Dla najmłodszych, zaledwie kilkumiesięcznych Słuchaczy, był to początek ich przygody z muzyką. Małe Eufonie są kierowane do rodzin z dziećmi w dwóch przedziałach wiekowych: 0-3 oraz… Czytaj dalej