„Jego pomnik miałby wyraźne rysy” – Józef Sigalin, budowniczy Warszawy

Książka Andrzeja Skalimowskiego „Sigalin. Towarzysz odbudowy” przybliża postać architekta i urbanisty kierującego powojenną odbudową Starego Miasta, Trasy W-Z, Mostu Poniatowskiego, a także budową Pałacu Kultury i Nauki. Jego praca była możliwa dzięki komunistycznemu oddaniu, docenionemu przez władze PRL. Drugie wydanie książki, trafiło właśnie na półki księgarń.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Józef Sigalin pochodził z żydowskiej rodziny, której nestorka, Klaudia Sigalina zasłynęła w Warszawie prowadzeniem jednej z najsłynniejszej pijalni kefirów. W rodzinie silnie zaznaczone były tradycje związane z zawodem architekta: w tym kierunku poszedł także wnuk Klaudii, Józef. Obronę pracy dyplomowej uniemożliwił mu jednak wybuch wojny. Józef już wtedy był zapalonym komunistą i aktywnym działaczem. Należał do Armii Berlinga, w czasie powstania warszawskiego przebywał w Lublinie.

Nawiązywane przez lata kontakty sprawiły, że po zakończeniu wojny został jednym z twórców koncepcji odbudowy Warszawy. Dzięki wsparciu Bolesława Bieruta otrzymał stanowisko Naczelnego Architekta Warszawy. Reprezentowany przez niego kierunek odbudowy stawiał na nowoczesność, pozostając tym samym w opozycji do zwolenników odnowy i konserwacji zabytków. Wyjątek stanowiła wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO Starówka, która miała oddawać hołd historii Polski. Sigalin, pracując w Biurze Odbudowy Stolicy dokończył studia architektoniczne, by uniknąć zarzutów o niekompetencję. Jego koncepcje i efekt odbudowy są do dziś obiektem kontrowersji wśród historyków architektury i varsavianistów.

Więcej o odbudowie Warszawy można dowiedzieć się na wystawie czasowej w Muzeum Warszawy.

Do największych osiągnięć zespołów kierowanych przez Józefa Sigalina należy zaliczyć także budowę Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej. Sigalin odpowiadał także za projekt i wykonanie Trasy Łazienkowskiej, choć zmiany w strukturach partii i odsunięcie go od prac, nie pozwoliły mu wziąć udziału w jej dokończeniu.

Jak wynika z książki Skalimowskiego „Sigalin. Towarzysz odbudowy”, Sigalin, przez 40 lat odbudowy Warszawy był nie tylko zadeklarowanym komunistą realizującym program partii, ale też fachowcem i świetnym organizatorem bez reszty oddanym kwestii odbudowy.

O Józefie Sigalinie oraz kontrowersjach wokół jego koncepcji architektonicznych opowiedział Audycjom Kulturalnym Andrzej Skalimowski.

Zdjęcia: Wydawnictwo Czarne / Narodowe Archiwum Cyfrowe

Zdjęcie główne: Odgruzowywanie Warszawy (Sigalin – drugi z prawej), fot. Narodowe Archwiwum Cyfrowe

„Jego pomnik miałby wyraźne rysy” – Józef Sigalin, budowniczy Warszawy – transkrypcja podcastu